Past je trein echt? Treinlengte en stopruimte op je modelbaan

Meet de samenstelling waarmee je werkelijk rijdt

Zet de locomotief en alle bedoelde wagons of rijtuigen gekoppeld op een recht, bereikbaar stuk spoor. Meet de ruimte die de complete trein inneemt, van het voorste tot het achterste uitstekende deel. Laat de koppelingen in een normale positie staan en forceer de voertuigen niet tegen elkaar. Noteer welke voertuigen bij de meting hoorden.

Leg bij wisselende samenstellingen meer dan één lengte vast: bijvoorbeeld een korte proefrit, de dagelijkse goederentrein en de langste geplande trein. Voeg na een andere koppeling of extra wagon een nieuwe meting toe. Een oude notitie ‘ongeveer twee meter’ is geen betrouwbare grens voor een kort opstelspoor.

Bepaal de ruimte waar de trein mag blijven staan

Markeer op de baan de twee grenzen waarbinnen de hele trein moet passen. Let daarbij op wisselstraten, aangrenzende sporen, seinen en een eventueel stootjuk. De uiterste railuiteinden zijn niet automatisch bruikbare stopgrenzen. Controleer vooral in bochten en bij samenkomende sporen of uitstekende voertuigdelen een andere rijweg kunnen raken.

Meet de afstand tussen jouw gekozen grenzen langs het spoor. Een rechte meetlijn door de binnenkant van een boog is daarvoor niet geschikt. Gebruik bijvoorbeeld een flexibel meetlint of werk met opeenvolgende gemeten stukken en leg de meetpunten vast. Schrijf erbij vanaf welke kant je hebt gemeten.

Gebruik de overblijvende ruimte bewust

Stel dat de volledige trein in dit fictieve voorbeeld 200 cm inneemt en je 245 cm tussen de gekozen stopgrenzen hebt gemeten. Dan resteert 45 cm. Dat is de totale overblijvende ruimte; je hebt niet automatisch 45 cm aan beide uiteinden. Verdeel die ruimte op basis van de gewenste stopplaats en controleer de uitkomst op de echte baan.

Er bestaat geen bruikbare universele marge die voor iedere locomotief, snelheid, helling en besturing dezelfde zekerheid geeft. Houd ruimte over en bepaal met herhaalbare tests of je combinatie voldoende nauwkeurig stopt. Een detectiesectie van een bepaalde lengte is op zichzelf geen garantie dat de trein binnen die afstand tot stilstand komt.

Houd de baanmeting en softwarevelden uit elkaar

Je ruimtemeting controleert of de fysieke trein past. Voor de invoervelden van je besturingsprogramma volg je de definitie in de bijbehorende handleiding. De iTrain 6-handleiding vraagt bijvoorbeeld voor locomotief- en wagonlengte de lengte over de buffers. Vul dus niet zonder controle jouw anders gemeten uiterste treinlengte in ieder afzonderlijk voertuigveld in.

Meet ook de bloklengte en leg de meetgrenzen vast. In iTrain 6 betekent een lege bloklengte of nul dat de lengte onbekend is; het programma gaat dan uit van voldoende ruimte voor iedere trein. Juist een kort blok verdient daarom een expliciete controle.

Bevestig het met een vaste proefrit

Begin met één trein op een vrij en goed bereikbaar traject. Controleer eerst de terugmelding en leg vast vanaf welke plek en met welke instellingen de proefrit start. Herhaal de rit enkele keren met dezelfde samenstelling. Noteer de verste stoppositie én waar het achterste voertuig eindigt. Test beide rijrichtingen afzonderlijk wanneer het spoor daarvoor bedoeld is.

Kijk na iedere rit of de trein volledig binnen de gekozen grenzen staat en aangrenzende rijwegen werkelijk vrij zijn. Wijkt het resultaat af, verander dan één instelling of fysieke oorzaak tegelijk en herhaal dezelfde proef. Neem een spoor pas op in je normale automatische bedrijf wanneer de gemeten ruimte, de softwaregegevens en de praktijk bij elkaar passen.

Verder lezen

• Een bereikbaar schaduwstation ontwerpen
• IN- en STOP-melders in je baanplan
• Bekijk gratis voorbeeldpagina’s en werkbladen